ПАША ӰЧАШЫМАШ



ӰЧАШЫМЫДА ПАША

Тӱрлӧ субъектыште паша ӱчашымаш шотышто ӱчашымаш:

ӱчашымашым йодшо пашам — посна пашаеҥ-влакын интересышт нуно кунамат тарватет;

пашам пырля ышташ — кунам интересше уло пашаче коллективышкыже логалаш (мутлан, пашам пырля ыштыме паша договор шуктыдымаш) але тудын ужашыже (посна структур подразделений).

Паша дене тӱрлӧ правовой ӱчашат, нуно гыч лиеш (предметым паша права гыч лектын):

паша ӱчашымаш шотышто пашам праваштым пудыртымо лиеш (мутлан, но пашадарым невыплата, закондымын лукмо нерген, трудовой книжкам пуымо кучалтеш и др.);

паша ӱчашымаш, правам пудыртымо шотышто гыч лектын, лач паша дене кылдалтше, т е:

шочмо гыч-организаций да виктем но пудыртымаш паша шотышто. Мутлан, пашам пуышо йодмашым нормым шуктымо паша, технологийын процесс-влак ом ситаре, йодынат але, заданий-влакым шуктышт манын чыла пашаеҥ-влакын производствын темпше, заданий-влакым шуктымо писылык тыглай эрта, пашаеҥ-влак дене огыт колто але паша, заданийым шуктымо годым тудо ок йӧндартыш, т. п., а йодам судым пашаеҥ радам тидын шотышто логалмем;

гыч тӱҥалын-пашам пуышо-влак дене кыл шотышто пудыртымашым муын. Мутлан, судыш пашаш налме шотышто тореш лийын кертдымылан кора вуйым шиймыжым;

шочшо-влак верч пудыртен социал-кыл партнерский. Мутлан, тӱшка паша йодмашым шуктымо радам договорым суд пашаеҥ-влак да тудын нормыжым шуктен огыл. Тушка паша эре ӱчашаш пудыртен тыгай шуктышо, шке интересым аралаш кертыда, но посна налмаште кажне пашаеҥ;

шочшо-влак верч тыршаш пудыртен дене кылым пашаеҥ (нунын сайлыме орган) организаций управленийже. Мутлан, паша деч посна первичный профсоюз организаций дене кутырен налына верысе норматив акт;

гыч тӱҥалын-кыл шотышто пудыртымылан кӧра профессионал ямдылаш, у профессийлан туныкташ да квалификацийым нӧлтымӧ пашам пуыза. Мутлан, тудын палемдыме жаплан тӱлен але туныктышо паша деч вара сай туныктыш пашаеҥ деч йодеш икманаш;

шочмо гыч материал дене договорым пудырташ паша шотышто мутым веле. Мутлан, пашаеҥже эҥгекыш тӱлыкташ паша тӧртыкшотым пудыртышо-влак дене паша тич, тудо кокла пашадар деч кугурак, кушто;

шочшо-влак верч тергыме да эскерыме шотышто пудыртымаш. Тыге, мер пашаеҥ да закондымын пашам аралыме нормым кучылт кертеш административ пудыртымаш паша шотышто мут шийына, тыгак пиалдыме акт-влак нерген вуйым шиймыжым могырым терген кертеш гын, тудын дене келшаш ок лий да содержанийжым иктешлаш;

шочшо-влак верч ӱчашымаш шотышто правам пудыртен пашалан шотлат. Мутлан, веле, паша ӱчашымаш шотышто комиссийын пунчалже дене келшен огыл, суд тудым вуйым шиймыжым пунчална, а забастовка шотышто эртарыме судын паша радам тыгак закондымын кертеш;

шочмо дене-садыгак илышкыл страхований шотышто пудыртымылан кӧра. Мутлан, кок кече пашаеҥ паша тӱлаш больничный кораҥмаш гынат, икымше паша кечын кум кӱшеш закон почеш тӱлалтеш, КТС пашаеҥ савырна да ышташ таратен.